Waarschuwing van de IGJ: waarom online gekochte peptiden gevaarlijk zijn
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) waarschuwt structureel voor peptiden die via internet worden gekocht: de werkelijke inhoud is vaak onbekend, doseringen kloppen niet met het etiket, en er zijn onbekende bijmengingen aangetroffen. Een analyse van KRO-NCRV Pointer samen met de peptidefaciliteit van het LUMC liet zien dat dosering en zuiverheid van online gekochte peptiden niet altijd in orde zijn. Bijwerkingencentrum Lareb ontvangt meldingen van gebruikers. Juridisch geldt: het etiket "alleen voor onderzoeksdoeleinden" dekt een verkoper niet wanneer het product feitelijk als geneesmiddel wordt aangeboden.
De markt voor peptiden die via webshops, sociale media en buitenlandse platforms worden aangeboden, is de afgelopen jaren snel gegroeid. Tegelijk groeide bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de zorg over wat er in die producten daadwerkelijk zit. Hieronder staat het standpunt van de IGJ, de analyse die erbij hoort en de reden waarom de aanduiding "voor onderzoeksdoeleinden" een verkoper niet vrijwaart van de geneesmiddelenwetgeving.
Wat is het officiële standpunt van de IGJ over online gekochte peptiden?
De IGJ stelt dat consumenten bij online gekochte peptiden geen zekerheid hebben over wat ze daadwerkelijk in handen krijgen. De kernboodschap bestaat uit vier onderdelen: de inhoud is onbekend tenzij onafhankelijk geverifieerd, de dosering op het etiket klopt vaak niet met de werkelijke concentratie, er zijn onbekende bijmengingen aangetroffen die niet op het etiket staan, en de werking is voor veel toepassingen onbewezen in de context waarin de producten worden verkocht. Deze combinatie maakt dat de inspectie online aankoop van peptiden buiten een medisch en apotheekkanaal als een reëel gezondheidsrisico beschouwt, los van de vraag welke specifieke stof het betreft.
Wat vond het LUMC-onderzoek over de werkelijke inhoud van deze producten?
Het KRO-NCRV-programma Pointer liet online gekochte peptiden onderzoeken door de peptidefaciliteit van het Leiden University Medical Center (LUMC). Daaruit bleek dat dosering en zuiverheid niet altijd kloppen met wat het etiket belooft (LUMC-nieuwsoverzicht). Een afwijking in de hoeveelheid werkzame stof kan de reactie van een gebruiker sterk veranderen, ook zonder dat er verontreinigingen in zitten.
| Op het etiket | Bevinding bij analyse | Risico |
|---|---|---|
| Vaste, opgegeven concentratie werkzame stof | Concentratie wijkt af van het etiket | Onvoorspelbaar sterke fysiologische respons |
| "Zuivere" of "research grade" stof | Onbekende bijmengingen aangetroffen | Onvoorspelbare interacties, allergische reacties |
| Werkzame stof aanwezig | Geen aantoonbare werkzame stof | Geen effect, vals gevoel van controle |
| Steriel of geschikt voor gebruik | Niet onderzocht door verkoper | Onbekende microbiologische kwaliteit |
Het probleem is geen vast risiconiveau: elk exemplaar van hetzelfde product kan een andere, niet te voorspellen samenstelling hebben.
Wat zijn Lareb-meldingen en wat rapporteren gebruikers?
Lareb is het Nederlandse bijwerkingencentrum dat meldingen van vermoede bijwerkingen van geneesmiddelen registreert en analyseert. Bij peptiden die buiten het reguliere medische en apotheekkanaal zijn verkregen, is een terugkerend probleem dat gebruikers bij Lareb bijwerkingen melden zonder dat met zekerheid is vast te stellen welke stof, in welke concentratie, daadwerkelijk is toegediend. Dat bemoeilijkt niet alleen de individuele beoordeling van een melding, maar ook het signaleren van patronen op bevolkingsniveau: zonder betrouwbare productinformatie kan een centrum als Lareb bijwerkingen minder goed aan een specifieke oorzaak koppelen.
Dekt de aanduiding "voor onderzoeksdoeleinden" de verkoper juridisch?
Nee. Veel verkopers etiketteren peptiden als "niet voor menselijke consumptie" of "uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden" om buiten de Geneesmiddelenwet te vallen. Doorslaggevend voor de kwalificatie als geneesmiddel is echter niet de tekst op het etiket, maar de feitelijke aanbieding en het feitelijke gebruik: wanneer een product wordt gepromoot, verpakt of verkocht op een manier die menselijk gebruik voor een medisch of fysiologisch doel suggereert, kan het als geneesmiddel worden aangemerkt, ongeacht de disclaimer. Een verkoper kan zich in dat geval niet met succes op de labeltekst beroepen om aan toezicht en handhaving te ontkomen.
Toezicht op geneesmiddelen in Nederland ligt bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), in samenwerking met het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) voor Europese registraties. De IGJ handhaaft op de naleving van deze regelgeving, onder meer bij illegale verkoop van geneesmiddelen buiten het erkende apotheekkanaal.
Wat is de regulatoire status van peptiden zoals semaglutide en tirzepatide in Nederland?
Peptiden die als GLP-1-receptoragonist zijn geregistreerd, zoals semaglutide en tirzepatide, zijn in Nederland erkende geneesmiddelen met een EMA/CBG-registratie en uitsluitend op recept verkrijgbaar via een apotheek, onder begeleiding van een bevoegd arts. Andere peptiden die online circuleren, hebben in Nederland geen geneesmiddelenregistratie en worden veelal verkocht als zogenoemde onderzoeksstof. Dat onderscheid is precies waar het risico ontstaat: een geregistreerd geneesmiddel doorloopt kwaliteitscontrole, batchtoetsing en een erkende toeleveringsketen, terwijl een niet-geregistreerde onderzoeksstof die keten mist, ook als de verpakking daar niet expliciet naar verwijst.
Hoe herken je de risicosignalen die de IGJ beschrijft?
Zonder zelf laboratoriumanalyse te hoeven uitvoeren, zijn er signalen die aansluiten bij wat de IGJ als waarschuwing benoemt. Een aanbod dat geen onafhankelijk analysecertificaat toont, dat de herkomst van de stof niet kan aantonen, of dat medisch klinkende claims combineert met een disclaimer "niet voor menselijk gebruik", weerspiegelt precies het spanningsveld dat hierboven is beschreven. Deze signalen zijn bedoeld om de aard van het risico te begrijpen, niet als instructie om een product alsnog aan te schaffen of te gebruiken: die beslissing hoort altijd bij een bevoegde arts, in het reguliere medische kanaal.
Neem de verificatiestandaard mee als pdf
Hoe je het verschil ziet tussen een geregistreerd geneesmiddel en een niet-geregistreerde onderzoeksstof, en waarom een analysecertificaat niet hetzelfde is als medische goedkeuring. Zonder verkoop.
Veelgestelde vragen
Wat zegt de IGJ over peptiden die online worden gekocht?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwt dat de inhoud van online gekochte peptiden vaak onbekend of onbetrouwbaar is: de werkelijke stof, de concentratie en eventuele bijmengingen komen regelmatig niet overeen met het etiket, en de werking is in veel gevallen niet wetenschappelijk onderbouwd voor het gebruik waarvoor ze worden aangeboden.
Wat vond het LUMC-onderzoek naar deze producten?
Een analyse door de peptidefaciliteit van het Leiden University Medical Center (LUMC), uitgevoerd voor het programma Pointer van KRO-NCRV, liet zien dat dosering en zuiverheid van online gekochte peptiden niet altijd in orde zijn.
Dekt de aanduiding "voor onderzoeksdoeleinden" de verkoper juridisch?
Nee. Volgens het juridisch kader dat de IGJ hanteert, beschermt het etiket "alleen voor onderzoeksdoeleinden" een verkoper niet wanneer een product feitelijk wordt aangeboden en gebruikt als geneesmiddel voor menselijke toepassing. In dat geval kan de Geneesmiddelenwet alsnog van toepassing zijn, ongeacht de vermelding op de verpakking.