IGJ-waarschuwing: waarom zijn online gekochte peptiden gevaarlijk?

Een officiële waarschuwing van een toezichthouder is geen vrijblijvend advies: het is de conclusie van een instantie die bevoegd is om de kwaliteit en veiligheid van gezondheidsproducten in Nederland te beoordelen. Wanneer de IGJ zich uitspreekt over online gekochte peptiden, is dat gebaseerd op concrete laboratoriumbevindingen en meldingen van bijwerkingen, niet op een vermoeden. Dit artikel zet het officiële standpunt op een rij: wat er precies is gevonden, waarom dat gevaarlijk is, en wat het juridisch kader daadwerkelijk zegt over verkoop "voor onderzoeksdoeleinden".

Wat heeft de IGJ precies gewaarschuwd over online gekochte peptiden?

De IGJ waarschuwt dat peptiden die buiten de apotheek en zonder recept online worden gekocht, in de praktijk producten zijn waarvan de inhoud, zuiverheid en werkzaamheid niet zijn gecontroleerd door een onafhankelijke, bevoegde instantie. Anders dan een geregistreerd geneesmiddel doorloopt een online besteld "peptide voor onderzoeksdoeleinden" geen goedkeuringstraject bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en geen kwaliteitsborging zoals die binnen de Europese geneesmiddelenregelgeving verplicht is.

Kern van de waarschuwing is niet één specifiek incident, maar een structureel probleem: de koper heeft geen enkele manier om te verifiëren wat er in het flesje zit voordat het is toegediend. Dat maakt elk gebruik voor menselijke gezondheidsdoeleinden een vorm van blind vertrouwen in een verkoper die geen toezicht kent.

Wat vond het LUMC-onderzoek écht in deze producten?

Analyses van monsters die als "onderzoekspeptide" online zijn aangeschaft, uitgevoerd door het Leids Universitair Medisch Centrum en aangehaald in de IGJ-waarschuwing, lieten zien dat de daadwerkelijke hoeveelheid werkzame stof sterk kan afwijken van wat op het etiket staat. Bij een deel van de onderzochte producten liep die afwijking op tot veertien keer de opgegeven hoeveelheid werkzame stof. Daarnaast werden onbekende bijmengingen aangetroffen: stoffen die niet op het etiket vermeld staan en waarvan de herkomst, zuiverheid en effect niet zijn vastgesteld.

Wat betekent zo'n afwijking in de praktijk?

Een product waarvan de werkelijke sterkte niet overeenkomt met het etiket, en waarvan bovendien onbekende stoffen deel uitmaken van het mengsel, is voor de gebruiker volledig onvoorspelbaar. Er is geen manier om vooraf in te schatten welk effect zo'n product zal hebben, en de aanwezigheid van onbekende bijmengingen kan los van de dosering al gezondheidsrisico's met zich meebrengen. Dit is precies waarom toezichthouders als het CBG en de European Medicines Agency (EMA) batchcontrole en gestandaardiseerde productie verplicht stellen voor geregistreerde geneesmiddelen.

Wat zijn Lareb-meldingen en wat leren ze ons over de risico's?

Het Nederlands Bijwerkingencentrum Lareb is het officiële meldpunt waar zorgverleners en patiënten vermoede bijwerkingen van geneesmiddelen kunnen registreren. Meldingen die verband houden met online gekochte, niet-geregistreerde peptidenproducten zijn voor toezichthouders een belangrijke aanvullende bron naast laboratoriumanalyses: ze laten zien dat de risico's niet alleen theoretisch zijn, maar zich ook daadwerkelijk vertalen in gemelde gezondheidsklachten. Omdat deze producten buiten de reguliere geneesmiddelenketen om worden verkocht, ontbreekt bovendien de systematische, verplichte bijwerkingenbewaking die bij een geregistreerd geneesmiddel wel bestaat, wat de onderrapportage van klachten waarschijnlijk maakt.

Beschermt het label "alleen voor onderzoeksdoeleinden" de verkoper juridisch?

Nee, en dat is een van de meest onderschatte punten in deze markt. Veel verkopers etiketteren hun producten als "for research purposes only" of "niet voor menselijk gebruik" om buiten de geneesmiddelenwetgeving te blijven. Dat label is echter geen juridisch schild wanneer de context iets anders laat zien: als een product wordt aangeprezen met claims over lichaamsgewicht, gezondheid of welzijn, als de verpakking een injecteerbare toedieningsvorm suggereert, of als de doelgroep evident consumenten zijn die het product voor zichzelf willen gebruiken, dan beoordeelt de toezichthouder het product naar zijn feitelijke bestemming, niet naar het etiket.

In de Nederlandse Geneesmiddelenwet is bepalend of een product wordt gepresenteerd of toegediend als middel met een therapeutisch doel bij de mens. Een verkoper kan dus niet aan die kwalificatie ontsnappen door simpelweg een disclaimer toe te voegen, terwijl de facto een geneesmiddel wordt verkocht aan particulieren voor eigen gebruik. Dat is precies waarom de IGJ tegen deze verkooppraktijk kan en wil optreden.

Wat is het officiële regelgevend kader van CBG en EMA voor deze middelen?

De regelgevende status is duidelijk en expliciet, en het is belangrijk deze niet te verwarren met de status van online verkochte producten. Peptiden zoals semaglutide en tirzepatide zijn in Nederland geregistreerde geneesmiddelen, beoordeeld door het CBG in samenwerking met de EMA op Europees niveau, en uitsluitend op recept verkrijgbaar via een apotheek. Producten die online worden aangeboden als "onderzoekspeptide" hebben géén CBG-registratie, zijn niet onderworpen aan de kwaliteitseisen die voor geregistreerde geneesmiddelen gelden, en vallen buiten het toezicht dat de IGJ op de reguliere geneesmiddelenketen uitoefent.

Geregistreerd geneesmiddel versus online "onderzoekspeptide"

Kenmerk	Geregistreerd geneesmiddel (CBG/EMA)	Online "onderzoekspeptide"
Kwaliteitscontrole vóór verkoop	Verplicht, gestandaardiseerde batchcontrole	Niet verplicht, in de praktijk vaak afwezig
Inhoud komt overeen met etiket	Gewaarborgd door regelgeving	Niet gewaarborgd — LUMC vond tot 14× afwijking
Toezichthouder	CBG, EMA, IGJ	Geen — buiten regulier toezicht
Bijwerkingenbewaking	Systematisch, via Lareb	Geen structurele meldplicht voor de verkoper
Verkrijgbaarheid	Uitsluitend via apotheek, op recept	Vrij online besteld, zonder recept

Waarom is onbewezen werking een apart risico, los van de veiligheid?

Naast onbekende inhoud en foute doseringen wijst de IGJ ook op een derde probleem: voor veel van deze online verkochte producten is de werking bij mensen niet aangetoond in gecontroleerd onderzoek dat aan de eisen van een geneesmiddelenregistratie voldoet. Dat is een ander risico dan onveiligheid: zelfs een zuiver en correct gedoseerd product kan alsnog niet doen wat de verkoper belooft, simpelweg omdat het nooit op die manier is onderzocht en beoordeeld.

Wie te maken heeft, of denkt te hebben, met gezondheidsklachten na gebruik van een online gekocht product, wordt door officiële instanties aangeraden dit te bespreken met een arts en, waar relevant, te melden bij Lareb. Meer over hoe je een authentiek product van een risicovol product onderscheidt, staat in onze gids over vervalste peptiden herkennen.